Bonsai z azalii to bez wątpienia najpopularniejsze kwitnące bonsai na świecie. Te japońskie klejnoty, zwłaszcza odmiany Satsuki, są cenione za niezwykłą skłonność do kwitnienia, drobne listki oraz zdolność do znoszenia nawet radykalnego przycinania. Azalia jako bonsai wniesie do Państwa kolekcji wyjątkową dynamikę zmieniających się pór roku. Wszystkie drzewka starannie wybieramy i przygotowujemy tak, aby sprawiały Państwu wyłącznie radość.
Azalie japońskie należą do roślin strefy umiarkowanej, co oznacza, że w naszych warunkach uprawiamy je przez cały rok jako bonsaje ogrodowe. Uprawa bonsaju z azalii podlega ściśle określonym zasadom, wynikającym ze specyficznych właściwości botanicznych tej rośliny. Azalie są roślinami ściśle kwasolubnymi, o bardzo delikatnym, włóknistym systemie korzeniowym, wrażliwym na przesuszenie, nadmierne nawodnienie, a także na zawartość wapnia w glebie i wodzie. Właściwa pielęgnacja bonsai z azalii wymaga zatem ostrożnego podejścia do podlewania, doboru podłoża oraz ochrony zimowej.
Azalie najlepiej rosną w jasnym, półcienistym miejscu, chronionym przed palącym południowym słońcem, które mogłoby poparzyć delikatne liście i przedwcześnie wysuszyć doniczkę. W okresie pełnego kwitnienia najlepiej chronić drzewko przed ulewnym deszczem, aby kwiaty dłużej zachowały swój urok i nie zgniły.
Prawidłowe podlewanie bonsai z azalii jest podstawą sukcesu. Delikatne korzenie nie mogą nigdy całkowicie wyschnąć, ale jednocześnie nie mogą przez dłuższy czas pozostawać w nadmiernie wilgotnym, błotnistym środowisku. Kluczowa jest jakość wody – azalie nie tolerują twardej, chlorowanej wody z kranu. Do podlewania należy używać wyłącznie miękkiej wody deszczowej, ewentualnie wody uzdatnionej lub dobrze odstanej.
Ze względu na swoje upodobanie do kwaśnego środowiska azalia w zwykłej ziemi więdnie, a jej liście żółkną (chlorosis). Wymaga kwaśnego, przepuszczalnego podłoża. Często najlepszym wyborem jest japońska Kanuma – specjalny, lekko kwaśny, granulowany podłoże, które doskonale przepuszcza powietrze i utrzymuje optymalną wilgotność. Można stosować albo czystą Kanumę, albo jej mieszankę z innymi kwaśnymi i przewiewnymi składnikami, w zależności od warunków uprawy i sposobu podlewania.
Regularne nawożenie azalii bonsai od wiosny do jesieni przy użyciu nawozów organicznych jest niezbędne do uzyskania obfitego kwitnienia w następnym roku. W okresie pełnego kwitnienia drzewka ogólnie zaleca się ograniczenie nawożenia lub całkowite jego pominięcie (szczególnie w przypadku drzewek w słabszej kondycji), aby nie skrócić niepotrzebnie żywotności samych kwiatów.
Do celów bonsai na całym świecie najczęściej wykorzystuje się japońską azalię bonsai z grupy Satsuki (botanicznie Rhododendron indicum). Rośliny te były przez wieki hodowane w Japonii specjalnie do uprawy w miseczkach. Wyróżniają się drobnymi liśćmi i niesamowitą różnorodnością kwiatów. W przypadku niektórych odmian zdarza się nawet, że na jednym drzewku kwitnie jednocześnie kilka różnych kolorów i wzorów.
Główne przycinanie przeprowadza się bezpośrednio po kwitnieniu (zazwyczaj w czerwcu). Należy usunąć wszystkie zwiędłe kwiaty wraz z łodyżkami i zawiązkami nasion, aby drzewko nie traciło sił na tworzenie nasion, a nowe pędy należy skrócić. Późniejsze przycinanie pod koniec lata lub jesienią jest niewskazane, ponieważ azalia już w tym czasie tworzy pąki kwiatowe na następną wiosnę, a przycinanie pozbawiłoby ją kwitnienia. Pędy azalii są dość łamliwe, dlatego ewentualne kształtowanie bonsai za pomocą miękkich drutów aluminiowych wymaga maksymalnej ostrożności i wyczucia.
Mimo że są to rośliny ogrodowe, delikatny system korzeniowy azalii w płytkich miseczkach jest wrażliwy. Korzenie w miseczkach należy chronić przed silniejszymi mrozami, lodowatym, wysuszającym wiatrem oraz odwodnieniem. Idealnym rozwiązaniem w warunkach panujących w Czechach jest zimowanie w zimnej szklarni bez mrozu, w zagłębionej inspekcji lub w zagłębionej w ziemi misce w zacienionym miejscu w ogrodzie oraz dokładne zabezpieczenie bryły korzeniowej i części nadziemnej (np. igłami sosnowymi).
Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowo dobrany termin przycinania. Jeśli przycinasz drzewko pod koniec lata lub jesienią, usuwasz w ten sposób już uformowane pąki kwiatowe. Inną przyczyną może być zbyt zacienione stanowisko w okresie letnim, kiedy drzewko nie ma wystarczającej ilości energii słonecznej do tworzenia pąków kwiatowych, lub ogólny niedobór składników odżywczych w poprzednim sezonie.